"Η ΑΛΛΗ ΖΩΗ"
Γράφει ο ποιητής Άγγελος Καλογερόπουλος
π. Γεώργιος Λέκκας
33 ποιήματα γιὰ τὴν Ἑλένη
καλλιτεχνικὴ φωτογραφία: Ἀγγελικὴ Σβορώνου
Ἐκδόσεις ΕΝ ΠΛΩ, 2025. σελ. 80
Ὁ π. Γεώργιος Λέκκας δὲν ἀνήκει στὴν κατηγορία ἐκείνων τῶν ἀνθρώπων ποὺ γράφουν γιὰ νὰ δημιουργήσουν τὸν δικό τους μικρόκοσμο κι ἔπειτα νὰ τὸν καμαρώνουν ὡς ἔχοντα καλῶς λίαν. Γράφει γιὰ νὰ ἀνταποκριθεῖ στὴν ἔκπληξη τῆς ζωῆς. Σὲ ὅλα του τὰ ποιητικὰ βιβλία τὰ ποιήματά του προκύπτουν ἀπὸ τὸ ὑλικὸ ποὺ τοῦ δίνει ἡ ἴδια ἡ ζωή.
Αὐτὴ ἡ ἴδια ποιητικὴ πορεία δίνει τὸ περιεχόμενο τῶν 33 ποιημάτων γιὰ τὴν Ἑλένη. Πρόκειται γιὰ τὴν Ἑλένη Σαλταπίδα ‒ Λέκκα ποὺ ἀπεδήμησε εἰς Κύριον στὶς 24‒9‒2023 στὰ 58 της χρόνια. Ἡ δυναμικὴ αὐτῆς τῆς ποιητικῆς συλλογῆς εἶναι ὅτι δὲν ἔχει τὸν χαρακτήρα μιᾶς ἐλεγείας, δὲν εἶναι ὁ θρῆνος μιᾶς ἀπώλειας μὲ τὸν συνήθη τραγικὸ καὶ σπαρακτικὸ τόνο, ἀλλὰ εἶναι ποιήματα ἀγάπης γιὰ ἕνα πρόσωπο ποὺ εἶναι «πάντα ἐδῶ/κι ἂς μὴν μπορῶ ἐγὼ νὰ σὲ δῶ», ὅπως λέει κιόλας στὸ πρῶτο ποίημά του ὁ ποιητής. Ὑπάρχει μιὰ ἄλλη διάσταση, ὑπάρχει ἕνας ἄλλος τόπος γιὰ τοὺς τεθνεῶτες καὶ μόνο τὸ πέταγμα καὶ τὸ φτερούγισμα τῶν πουλιῶν μπορεῖ νὰ εἰκονίσει αὐτὴ τὴν ἀποδημία σὲ μιὰ ἄλλη Γῆ στὴν ὁποία γιὰ νὰ φτάσεις πρέπει νὰ βαδίσεις στὸν Οὐρανό. Αὐτὴ ἡ πεποίθηση συμβάλλει ὥστε «τόσο πολὺ ὁ Ούρανός κι ἡ Γῆ θὰ σμίξουν»:
ἐγὼ θ' ἀκούω τότε τὴ φωνή σου ὅπου καὶ νἆμαι
κι ἐσὺ πάλι θὰ νιώθεις τὸ φιλί μου ὅπου καὶ να 'σαι.
Γιατί, μᾶς βεβαιὠνει ὁ ποιητὴς, δὲν φεύγει ἡ ψυχὴ ἀπὸ τὸ σῶμα, ἀλλὰ τὸ «σῶμα δὲν ἀντέχει ἄλλο καὶ φεύγει» ἀφοῦ βαφτίζεται στὸν ἀνθρώπινο πόνο καὶ ταυτίζεται μὲ τὸν πόνο ὅσων κατὰ καιροὺς «πληγώθηκαν, λαβώθηκαν, ἐσφάγησαν» καὶ μὲ ὅσους ἐπερχόμενους «μέλλεται νὰ ὑποστοῦν παρόμοια δεινά». Ἐδῶ ὁ πόνος ἀποκτᾶ διαφορετικό περιεχόμενο καὶ ἡ προσέγγιση του μᾶς ὁπλίζει μὲ δύναμη καὶ ὑπομονή. Δὲν μᾶς προσφέρει ὁ ποιητὴς ἕνα ἀναλγητικὸ ναρκωτικό, ἀλλὰ μᾶς καλεῖ μέσα ἀπὸ τὸν δικό μας ἀφόρητο πόνο νὰ ἑνωθοῦμε μὲ ὅσους ἔζησαν, ζοῦν καὶ θὰ ζήσουν ἄλλες παρόμοιες καταστάσεις καὶ νὰ μὴν ἐγκλωβιστοῦμε στὴν ἀτομική μας ὀδύνη. Γιατὶ ἡ λύπη δὲν ἀπουσιάζει ἀπὸ τὰ ποιήματα αὐτά. Ἁπλῶς δὲν εἶναι ὁ τερματικὸς σταθμός. Ἀποβάλλει τὴν μεμψιμοιρία καὶ ἀνοίγεται σὲ μιὰ ἄλλη πραγματικότητα:
Ποτὲ δὲν ἤσουν τόσο κοντά μου
ὅσο ἀπὸ τότε ποὺ ἔφυγες
Αὐτὴ εἶναι μιὰ ἄλλη πραγματικότητα, δὲν εἶναι μιὰ ποιητικὴ παρηγοριά. Κι αὐτὴ ἡ ἄλλη πραγματικότητα ἐκφράζεται μὲ ἀρτιότητα στὸ ποίημα «Θὰ μπῶ στὸ ἀεροπλάνο καὶ θὰ φύγω» καθὼς δανείζεται τὰ γυαλιὰ τῆς ἐκλιπούσης, τοὺς ἀλλάζει τζάμια γιὰ νὰ «κοιτᾶ μὲ τὰ δικά της τώρα μάτια». Μιὰ πραγματικότητα ποὺ δὲν ἀναιρεῖ τὴν τραγικότητα τῆς ἀπουσίας ὅπως ἐκφράζεται στοὺς στίχους:
Μιᾶς καὶ ξέρω πὼς εἶσαι κοντά μου
Κατὰ λάθος σοῦ ἁπλώνω τὸ χέρι
Μὰ τὸ βλέπω νὰ μένει ἀδειανό.
Ἢ
‒ξέρεις πὼς σὲ κρατῶ μὰ δὲν τὸ νιώθεις πιά‒
Ἀλλὰ παραμένει ἡ ἑδραία πεποίθηση τοῦ ποιητῆ:
Οἱ πιὸ στενοί μου ζωντανοὶ
Εἶναι οἱ πεθαμένοι
Αὐτοὶ ποὺ κατοικοῦν σὲ μιὰ ἄλλη Γῆ ποὺ εἶναι γεμάτη ἀπὸ «σπιτάκια ἀπὸ μπλὲ βαθύ». Τὸ σπιτάκι τῆς ἀγαπημένης του ἔχει «ἕναν πύργο ψηλό/γιὰ νὰ βλέπεις πότε θἄρθω κι ἐγώ». Κι αὐτὸ γράφεται μὲ τρυφερότητα καὶ ἀγάπη χωρὶς ὀδύνη καὶ στεναγμό. Καὶ στὴν ἀντρικρυστὴ σελίδα ἕνα ὄμορφο παλιὸ σπιτάκι μὲ μπλὲ πορτοπαράθυρα καὶ μιὰ μικρὴ αὐλὴ μὲ γλάστρες. Μία ἀπὸ τὶς φωτογραφίες τῆς Ἀγγελικῆς Σβορώνου ποὺ τόσο ἁρμονικὰ δένουν μὲ τὸ περιεχόμενο καὶ τὸ πνεῦμα τῶν ποιημάτων. Ἡ τέχνη ὁλοκληρώνεται ὅταν συνυπάρχει, ὅπως ἐδῶ ποὺ συνυπάρχουν τὰ ποιήματα καὶ οἱ φωτογραφίες. Κι ἂν μιὰ εἰκόνα ἀνακαλεῖ χίλιες λέξεις, μιὰ λέξη πλάθει χίλιες εἰκόνες. Κάθε τέχνη, εἰδικὰ ἡ παρουσίαση κάθε τέχνης, πρέπει νὰ ἀναζητᾶ τὸ κοινό της στοιχεῖο μὲ τὶς ἄλλες τέχνες, νὰ συναντιέται ἡ ποίηση μὲ τὴν εἰκόνα καὶ τὸν ἦχο κι αὐτὸ τὸ κοινὸ τῶν ὡραίων τεχνῶν καθὼς συνυπάρχει νὰ ξυπνάει στὸ κοινό, μὲ τὴν συνέργεια ὅλων τῶν αἰσθήσεων, τῆς καρδιᾶς καὶ τοῦ νοῦ, τὴν ἐπιθυμία να ἀκολουθήσει τὸν δρόμο τῆς ἀλήθειας.
Ἔχω τὴν πεποίθηση ὅτι τὸ σημαντικὸ στοιχεῖο στὰ 33 ποιήματα γιὰ τὴν Ἑλένη δὲν εἶναι νὰ ἀναζητήσουμε τὰ αἰσθήματα ποὺ ἐκθέτει ὁ ποιητής, τὴν άγάπη ποὺ ἐξομολογεῖται, τὸν πόνο τῆς ἀπουσίας ποὺ σκεπάζεται ἀπὸ τὸ φῶς τῆς ἐλπίδας, ἀλλὰ τὸ γεγονὸς ὅτι αὐτὰ τὰ ποιήματα συγκροτοῦνται πάνω σὲ μία βάση. Τὴν βάση τῶν δύο στίχων τοῦ «Πιστεύω»: προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Οἱ εἰκόνες, ἡ συνομιλία τοῦ ποιητῆ μὲ τὴν Ἑλένη, οἱ σκέψεις ποὺ ἐκμυστηρεύεται θὰ ἦταν ἁπλῶς φαντασιώσεις ἂν δὲν προέκυπταν ἀπὸ τὴν πίστη αὐτή. Καὶ μάλιστα μὲ τὴν βεβαιότητα ὅτι ἡ παρούσα ζωὴ εἶναι κατώτερη ἀπὸ αὐτὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος: διότι αὐτὸς ποὺ ἀποδήμησε πέρα ἀπὸ τὴν γραμμὴ τοῦ ὁρίζοντος δὲν γερνᾶ, κι αὐτὸς ποὺ μένει πίσω γερνάει μόνος!
Εἶναι γεγονὸς ὅτι στὴ νεοελληνικὴ ποίηση, ξεκινώντας ἀπὸ τὸ δημοτικὸ τραγούδι, ὁ θάνατος ἀντιμετωπίζεται μὲ τὸ σκοτάδι τοῦ Ἅδη καὶ τοῦ Κάτω Κόσμου ἢ ἔστω μὲ τὸν θρῆνο καὶ τὸν ὀδυρμὸ τῆς ἀπώλειας. Ἐξαίρεση ἀποτελει ὁ Γιῶργος Σαραντάρης ποὺ μιλάει γιὰ τὸν θάνατο μὲ μιὰ ἀναστάσιμη προοπτικὴ χωρὶς κανένα χριστιανικὸ συμβολισμό. Παρόλο ποὺ δηλώνει στὰ δοκίμιά του τὴν ἀπόλυτη πίστη του στὸν Θεάνθρωπο Χριστό.
Ὁ π. Γεώργιος Λέκκας, μελετητὴς ἐξ ἄλλου τοῦ Σαραντάρη, συνειδητὰ ἢ ἀσυνείδητα ἀκολουθεῖ τὸν ἴδιο δρόμο. Σὲ ὅλη τὴν συλλογὴ δὲν ὑπάρχει καμιὰ ἀναφορὰ στὸ χριστιανικὸ καὶ ἐκκλησιαστικὸ περιβάλλον, στὰ σερεότυπα τῆς ὑμνογραφίας καὶ τῆς λατρείας. Ὁ θάνατος ἀντιμετωπίζεται ὡς μετάβαση σὲ μιὰ ἄλλη ἀνώτερη μορφὴ ζωῆς καὶ ὡς ὁλοκλήρωση τῆς ἀγάπης. Αὐτὴ ἡ ἔκφραση μὲ ἕναν τελείως προσωπικὸ καὶ σύγχρονο τρόπο ἀποκτᾶ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον καὶ ἀνοίγει τὸν δρόμο γιὰ τὴν ἑξῆς προοπτική:
Ὁ π. Γεώργιος Λέκκας δοκιμάζεται ὡς ἱερέας στὴ χριστιανικὴ λατρεία, ὡς φιλόσοφος καὶ θεολόγος στὴν ἑρμηνεία τοῦ λόγου τῆς Ἐκκλησίας καὶ ὡς ποιητὴς δοκιμάζεται στὴν ποιητικὴ ἔκφραση αὐτοῦ τοῦ βιώματος. Καὶ μάλιστα νὰ σημειώσουμε ὅτι δὲν εἶναι ὁ μόνος ἱερέας ποιητής: ὁ π. Δημήτρης Μαϊστράλης, ὁ π. Παναγιώτης Καποδίστριας, ὁ π. Βασίλειος Θερμὸς καὶ ἄλλοι ποὺ δὲν θυμᾶμαι ἢ δὲν τοὺς ξέρω. Δὲν θὰ εἶχε λοιπὸν μεγάλο ἐνδιαφέρον ὁ ποιητικός τους λόγος νὰ ἄφηνε λίγο στὴν ἄκρη τὸν λυρικό του χαρακτήρα καὶ νὰ δοκιμαζόταν σὲ μιὰ νέα λατρευτικὴ γλώσσα;
ΑΓΓΕΛΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΟΠΟΥΛΟΣ
Δημοσιεύθηκε στὸ περιοδικὸ ΣΥΝΑΞΗ, τεῦχος 177, Ἰανουάριος-Μάρτιος 2026, σσ. 101-103.
